embruixar
Aparença
Català
[modifica]- Pronúncia(i):
Oriental: /əm.bɾuˈʃa/ Occidental: nord-occidental /em.bɾujˈʃa/ valencià /em.bɾujˈʃaɾ/, /em.bɾuˈʃa/ Informal: nord-occidental /am.bɾujˈʃa/
Verb
[modifica]embruixar trans.
- Fer víctima d'un encanteri.
- «La seva dona va venir a veure'm perquè el negoci anava malament i pensava que algú els havia embruixat.» ([1])
Conjugació
[modifica]Primera conjugació regular
| Formes no personals | Notes | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Simples | Compostes | ||||||
| Infinitiu | embruixar | haver embruixat | |||||
| Gerundi | embruixant | havent embruixat | |||||
| Participis | embruixat, embruixada, embruixats, embruixades | ||||||
| Formes personals simples | |||||||
| Indicatiu | jo | tu | ell | nosaltres | vosaltres | ells | |
| Present | embruixo | embruixes | embruixa | embruixem | embruixeu | embruixen | |
| embruixe | val | ||||||
| embruixi | sept | ||||||
| embruix | embruixau | bal, alg | |||||
| embruixam | bal | ||||||
| Imperfet | embruixava | embruixaves | embruixava | embruixàvem | embruixàveu | embruixaven | |
| Passat simple | embruixí | embruixares | embruixà | embruixàrem | embruixàreu | embruixaren | v.cent, eiv |
| Futur | embruixaré | embruixaràs | embruixarà | embruixarem | embruixareu | embruixaran | |
| Condicional | embruixaria | embruixaries | embruixaria | embruixaríem | embruixaríeu | embruixarien | |
| Subjuntiu | jo | tu | ell | nosaltres | vosaltres | ells | |
| Present | embruixi | embruixis | embruixi | embruixem | embruixeu | embruixin | |
| embruixe | embruixes | embruixe | embruixen | occ | |||
| Imperfet | embruixés | embruixessis | embruixés | embruixéssim | embruixéssiu | embruixessin | |
| embruixesses | embruixéssem | embruixésseu | embruixessen | ||||
| embruixàs | embruixassis | embruixàs | embruixàssim | embruixàssiu | embruixassin | bal | |
| embruixasses | embruixàssem | embruixàsseu | embruixassen | nota 1 | |||
| embruixara | embruixares | embruixara | embruixàrem | embruixàreu | embruixaren | val | |
| Imperatiu | - | tu | ell | nosaltres | vosaltres | ells | |
| Present | embruixa | embruixi | embruixem | embruixeu | embruixin | ||
| embruixau | bal, alg | ||||||
| embruixe | embruixen | occ | |||||
| Formes personals compostes i perifràstiques | |||||||
| Indicatiu | jo | tu | ell | nosaltres | vosaltres | ells | verb |
| Perfet | he | has | ha | hem | heu | han | ... embruixat |
| havem | haveu | ||||||
| Passat perifràstic | vaig | vas | va | vam | vau | van | ... embruixar |
| vares | vàrem | vàreu | varen | ||||
| Plusquamperfet | havia | havies | havia | havíem | havíeu | havien | ... embruixat |
| Passat anterior o perifràstic |
haguí | hagueres | hagué | haguérem | haguéreu | hagueren | ... embruixat |
| vaig haver | vas haver | va haver | vam haver | vau haver | van haver | ||
| vares haver | vàrem haver | vàreu haver | varen haver | ||||
| Futur perfet | hauré | hauràs | haurà | haurem | haureu | hauran | ... embruixat |
| Condicional perfet | hauria | hauries | hauria | hauríem | hauríeu | haurien | ... embruixat |
| haguera | hagueres | haguera | haguérem | haguéreu | hagueren | ||
| Subjuntiu | jo | tu | ell | nosaltres | vosaltres | ells | verb |
| Passat perifràstic | vagi | vagis | vagi | vàgim | vàgiu | vagin | ... embruixar |
| vaja | vages | vaja | vàgem | vàgeu | vagen | ||
| Perfet | hagi | hagis | hagi | hàgim | hàgiu | hagin | ... embruixat |
| haja | hages | haja | hàgem | hàgeu | hagen | ||
| Plusquamperfet | hagués | haguessis | hagués | haguéssim | haguéssiu | haguessin | ... embruixat |
| haguesses | haguéssem | haguésseu | haguessen | ||||
| haguera | hagueres | haguera | haguérem | haguéreu | hagueren | ||
| Passat anterior perifràstic |
vagi haver | vagis haver | vagi haver | vàgim haver | vàgiu haver | vagin haver | ... embruixat |
| vaja haver | vages haver | vaja haver | vàgem haver | vàgeu haver | vagen haver | ||
| Nota 1: en baleàric en àmbits restringits i en valencià en registres molt formals. Vegeu la informació sobre aquesta taula. | |||||||
Formes no normatives, col·loquials o arcaiques
| Indicatiu | jo | tu | ell | nosaltres | vosaltres | ells | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Imperfet | embruixàvets | ant | |||||
| embruixavi | embruixàvom | embruixavo | |||||
| embruixaia | embruixaies | embruixaia | embruixàiem | embruixàieu | embruixaien | n-occ | |
| Condicional | embruixariva | embruixarives | embruixariva | embruixarívem | embruixaríveu | embruixariven | alg |
| Subjuntiu | jo | tu | ell | nosaltres | vosaltres | ells | |
| Present | embruix | embruixs | embruix | ant | |||
| embruixo | embruixos | embruixo | embruixeguem | embruixegueu | n-occ | ||
| Imperfet | embruixessi | embruixessi | sept, alg | ||||
| embruixessa | cent, n-occ | ||||||
| embruixeguessa | embruixeguesses | embruixegués | embruixeguéssom | embruixeguéssou | embruixeguessen | n-occ |
Sinònims
[modifica]Traduccions
[modifica]Traduccions
- Albanès: ysht (sq)
- Alemany: verhexen (de)
- Anglès: bewitch (en), haunt (en)
- Asturià: abruxar (ast)
- Belarús: зачаро́ўваць (be) (zatxaróuvats) (impf), зачарава́ць (be) (zatxaravats) (pf)
- Búlgar: омайвам (bg) (omaivam)
- Castellà: embrujar (es), hechizar (es)
- Esperanto: sorĉi (eo)
- Finès: noitua (fi)
- Francès: ensorceler (fr), envoûter (fr)
- Friülà: striâ (fur), incantesemâ (fur)
- Gallec: enfeitizar (gl), enmeigar (gl)
- Grec antic: βασκαίνω (grc) (baskaínō)
- Italià: stregare (it)
- Llatí: fascinare (la), incantare (la)
- Maori: makutu (mi)
- Neerlandès: betoveren (nl)
- Noruec: forhekse (no)
- Polonès: czarować (pl)
- Portuguès: enfeitiçar (pt)
- Quítxua: layqay (qu)
- Romanès: vrăji (ro), fermeca (ro), fascina (ro)
- Rus: околдо́вывать (ru) (okoldóvivat) (impf), околдова́ть (ru) (okoldovat) (pf)
- Serbocroat: зачарати (sh), začarati (sh)
- Suahili: roga (sw)
- Suec: förhäxa (sv)
- Turc: büyülemek (tr)
- Txec: začarovat (cs), očarovat (cs)
- Volapük: bemagivön (vo)
- Xinès: 施魔法於 (zh) (施魔法于, shīmófǎyú)
Miscel·lània
[modifica]Vegeu també
[modifica]- ↑ Glòria Peraita, Sota la volta del cel, Caligrama, 2017